MPPSC PRELIMS 2026
рдпूрдиिрдЯ 4: рдордз्рдп рдк्рд░рджेрд╢ рдХा рднूрдЧोрд▓
ЁЯУИ Socio-Economic Indicators:
• Human Development: рдк्рд░рдердо рд░िрдкोрд░्рдЯ (1995) рдЬाрд░ी рдХрд░рдиे рд╡ाрд▓ा рдк्рд░рдердо рд░ाрдЬ्рдп
• HDI рдШрдЯрдХ: рд╕्рд╡ाрд╕्рде्рдп, рд╢िрдХ्рд╖ा рдФрд░ рдЬीрд╡рди рд╕्рддрд░ (рдЖрдп)
• рд░ोрдЬрдЧाрд░: рдХृрд╖ि рдХ्рд╖ेрдд्рд░ рдХा рд╕рд░्рд╡ाрдзिрдХ рдпोрдЧрджाрди
• рд╕ाрдХ्рд╖рд░рддा: 69.32% (рд╕рд░्рд╡ाрдзिрдХ рдЬрдмрд▓рдкुрд░ - 81.1%)
[attachment_0](attachment)
• Human Development: рдк्рд░рдердо рд░िрдкोрд░्рдЯ (1995) рдЬाрд░ी рдХрд░рдиे рд╡ाрд▓ा рдк्рд░рдердо рд░ाрдЬ्рдп
• HDI рдШрдЯрдХ: рд╕्рд╡ाрд╕्рде्рдп, рд╢िрдХ्рд╖ा рдФрд░ рдЬीрд╡рди рд╕्рддрд░ (рдЖрдп)
• рд░ोрдЬрдЧाрд░: рдХृрд╖ि рдХ्рд╖ेрдд्рд░ рдХा рд╕рд░्рд╡ाрдзिрдХ рдпोрдЧрджाрди
• рд╕ाрдХ्рд╖рд░рддा: 69.32% (рд╕рд░्рд╡ाрдзिрдХ рдЬрдмрд▓рдкुрд░ - 81.1%)
Q651. рд╕ाрдоाрдЬिрдХ-рдЖрд░्рдеिрдХ рд╡िрдХाрд╕ рдХा рдоुрдЦ्рдп рдЙрдж्рджेрд╢्рдп рдХ्рдпा рд╣ै?
Ans. рдЬीрд╡рди рд╕्рддрд░ рдоें рд╕ुрдзाрд░ рдФрд░ рдмुрдиिрдпाрджी рд╕ुрд╡िрдзाрдУं рдХी рдкрд╣ुँрдЪ
Q652. HDI рдХा рдкूрд░्рдг рд░ूрдк рдХ्рдпा рд╣ै?
Ans. Human Development Index (рдоाрдирд╡ рд╡िрдХाрд╕ рд╕ूрдЪрдХांрдХ)
Q653. HDI рдХी рдЕрд╡рдзाрд░рдгा рдХिрд╕рдиे рджी рдеी?
Ans. рдорд╣рдмूрдм-рдЙрд▓-рд╣рдХ (рдкाрдХिрд╕्рддाрдиी рдЕрд░्рдерд╢ाрд╕्рдд्рд░ी)
Q654. HDI рдХे рдХिрддрдиे рдк्рд░рдоुрдЦ рдШрдЯрдХ рд╣ैं?
Ans. рддीрди (рд╕्рд╡ाрд╕्рде्рдп, рд╢िрдХ्рд╖ा рдФрд░ рдЬीрд╡рди рд╕्рддрд░)
Q655. HDI рдоें рд╕्рд╡ाрд╕्рде्рдп рдХा рдоाрдкрди рдХिрд╕рд╕े рд╣ोрддा рд╣ै?
Ans. рдЬрди्рдо рдХे рд╕рдордп рдЬीрд╡рди рдк्рд░рдд्рдпाрд╢ा (Life Expectancy)
Q656. HDI рдоें рд╢िрдХ्рд╖ा рдХा рдоाрдкрди рдХिрд╕рд╕े рд╣ोрддा рд╣ै?
Ans. рд╕ाрдХ्рд╖рд░рддा рджрд░ рдФрд░ рд╕्рдХूрд▓ी рд╢िрдХ्рд╖ा рдХे рдФрд╕рдд/рдЕрдкेрдХ्рд╖िрдд рд╡рд░्рд╖
Q657. HDI рдоें рдЖрдп рдХा рдоाрдкрди рдХिрд╕рд╕े рд╣ोрддा рд╣ै?
Ans. рдк्рд░рддि рд╡्рдпрдХ्рддि рд╕рдХрд▓ рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рдЖрдп (GNI per capita)
Q658. рдордз्рдпрдк्рд░рджेрд╢ рдоें рдоाрдирд╡ рд╡िрдХाрд╕ рд░िрдкोрд░्рдЯ рдХिрд╕ рд╕ंрд╕्рдеा рдж्рд╡ाрд░ा рдк्рд░рдХाрд╢िрдд рдХी рдЬाрддी рд╣ै?
Ans. рд░ाрдЬ्рдп рдпोрдЬрдиा рдЖрдпोрдЧ (рд╡рд░्рддрдоाрди рдоें рд░ाрдЬ्рдп рдиीрддि рдПрд╡ं рдпोрдЬрдиा рдЖрдпोрдЧ)
Q659. рдордз्рдпрдк्рд░рджेрд╢ рдХी рдкрд╣рд▓ी рдоाрдирд╡ рд╡िрдХाрд╕ рд░िрдкोрд░्рдЯ рдХрдм рдк्рд░рдХाрд╢िрдд рд╣ुрдИ?
Ans. 1995 (рджेрд╢ рдХा рдк्рд░рдердо рд░ाрдЬ्рдп)
Q660. рдордз्рдпрдк्рд░рджेрд╢ рдХा HDI рд╕्рддрд░ рдХैрд╕ा рд╣ै?
Ans. рдордз्рдпрдо рд╢्рд░ेрдгी (рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рдФрд╕рдд рд╕े рдеोрдб़ा рдХрдо)
Q661. рдЧрд░ीрдмी рд░ेрдЦा рдХा рдиिрд░्рдзाрд░рдг рдХिрд╕ рдЖрдзाрд░ рдкрд░ рд╣ोрддा рд╣ै?
Ans. рди्рдпूрдирддрдо рдЙрдкрднोрдЧ рд╡्рдпрдп (рдХैрд▓ोрд░ी рдЙрдкрднोрдЧ рдХे рдЖрдзाрд░ рдкрд░)
Q662. MP рдоें рдЧрд░ीрдмी рдЙрди्рдоूрд▓рди рдХी рдк्рд░рдоुрдЦ рдпोрдЬрдиा рдХौрди-рд╕ी рд╣ै?
Ans. рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рдЧ्рд░ाрдоीрдг рдЖрдЬीрд╡िрдХा рдоिрд╢рди (Livelihood Mission)
Q663. рдЧрд░ीрдмी рдХा рдк्рд░рдоुрдЦ рдХाрд░рдг рдХ्рдпा рд╣ै?
Ans. рдмेрд░ोрдЬрдЧाрд░ी, рдЕрд╢िрдХ्рд╖ा рдФрд░ рдЬрдирд╕ंрдЦ्рдпा рд╡ृрдж्рдзि
Q664. рдордз्рдпрдк्рд░рджेрд╢ рдоें рдЧрд░ीрдмी рдЕрдзिрдХ рдХिрд╕ рдХ्рд╖ेрдд्рд░ рдоें рдкाрдИ рдЬाрддी рд╣ै?
Ans. рдЧ्рд░ाрдоीрдг рдФрд░ рдЬрдирдЬाрддीрдп рдмрд╣ुрд▓ рдХ्рд╖ेрдд्рд░ों рдоें
Q665. рд░ोрдЬрдЧाрд░ рд╕ृрдЬрди рдХा рд╕рдмрд╕े рдмрдб़ा рдХ्рд╖ेрдд्рд░ рдХौрди-рд╕ा рд╣ै?
Ans. рдХृрд╖ि рдПрд╡ं рд╕ंрдмрдж्рдз рдХ्рд╖ेрдд्рд░ (Primary Sector)
Q666. MP рдоें рдордирд░ेрдЧा рдпोрдЬрдиा рдХिрд╕рд╕े рд╕ंрдмंрдзिрдд рд╣ै?
Ans. рдЕрдХुрд╢рд▓ рдЧ्рд░ाрдоीрдг рд░ोрдЬрдЧाрд░ рдЧाрд░ंрдЯी
Q667. рдордирд░ेрдЧा рдХे рдЕंрддрд░्рдЧрдд рдХिрддрдиे рджिрдиों рдХा рд░ोрдЬрдЧाрд░ рд╕ुрдиिрд╢्рдЪिрдд рд╣ै?
Ans. рдПрдХ рд╡िрдд्рддीрдп рд╡рд░्рд╖ рдоें 100 рджिрди
Q668. рдордз्рдпрдк्рд░рджेрд╢ рдоें рд╢рд╣рд░ी рд░ोрдЬрдЧाрд░ рд╕े рд╕ंрдмंрдзिрдд рдпोрдЬрдиा рдХौрди-рд╕ी рд╣ै?
Ans. рджीрдирджрдпाрд▓ рдЕंрдд्рдпोрджрдп рдпोрдЬрдиा – NULM
Q669. рдмेрд░ोрдЬрдЧाрд░ी рджрд░ рдХा рдоाрдкрди рдХौрди рдХрд░рддा рд╣ै?
Ans. NSSO рдФрд░ рдЕрдм рдЖрд╡рдзिрдХ рд╢्рд░рдо рдмрд▓ рд╕рд░्рд╡ेрдХ्рд╖рдг (PLFS)
Q670. MP рдоें рдорд╣िрд▓ा рд╕рд╢рдХ्рддिрдХрд░рдг рдХा рдк्рд░рдоुрдЦ рд╕ंрдХेрддрдХ рдХ्рдпा рд╣ै?
Ans. рд╢िрдХ्рд╖ा, рд╕्рд╡ाрд╕्рде्рдп рдФрд░ рдЖрд░्рдеिрдХ рднाрдЧीрджाрд░ी (LMPR)
Q671. рд╕ाрдоाрдЬिрдХ рд╡िрдХाрд╕ рдХा рдк्рд░рдоुрдЦ рдЖрдзाрд░ рдХ्рдпा рд╣ै?
Ans. рдЧुрдгрд╡рдд्рддाрдкूрд░्рдг рд╢िрдХ्рд╖ा рдФрд░ рд╕ुрд▓рдн рд╕्рд╡ाрд╕्рде्рдп рд╕ेрд╡ाрдПँ
Q672. MP рдоें рд╕ाрдХ्рд╖рд░рддा рджрд░ рд▓рдЧрднрдЧ рдХिрддрдиी рд╣ै?
Ans. 69.32% (2011 рдЬрдирдЧрдгрдиा рдЕрдиुрд╕ाрд░)
Q673. рдордз्рдпрдк्рд░рджेрд╢ рдоें рд╕рд░्рд╡ाрдзिрдХ рд╕ाрдХ्рд╖рд░ рдЬिрд▓ा рдХौрди-рд╕ा рд╣ै?
Ans. рдЬрдмрд▓рдкुрд░ (рдЗंрджौрд░ рджूрд╕рд░े рд╕्рдеाрди рдкрд░ рд╣ै)
Q674. MP рдоें рд╕рдмрд╕े рдХрдо рд╕ाрдХ्рд╖рд░ рдЬिрд▓ा рдХौрди-рд╕ा рд╣ै?
Ans. рдЕрд▓ीрд░ाрдЬрдкुрд░ (рднाрд░рдд рдХा рднी рди्рдпूрдирддрдо рд╕ाрдХ्рд╖рд░ рдЬिрд▓ा)
Q675. рд╕ाрдоाрдЬिрдХ рди्рдпाрдп рдХा рдоुрдЦ्рдп рдЙрдж्рджेрд╢्рдп рдХ्рдпा рд╣ै?
Ans. рд╡ंрдЪिрдд рд╡рд░्рдЧों рдХो рд╕рдоाрди рдЕрд╡рд╕рд░ рдФрд░ рдЕрдзिрдХाрд░ рдк्рд░рджाрди рдХрд░рдиा
Q676. MP рдоें рдЕрдиुрд╕ूрдЪिрдд рдЬрдирдЬाрддिрдпों рдХी рдЬрдирд╕ंрдЦ्рдпा рдк्рд░рддिрд╢рдд рд▓рдЧрднрдЧ рдХिрддрдиी рд╣ै?
Ans. 21.1%
Q677. MP рдоें рдЕрдиुрд╕ूрдЪिрдд рдЬाрддिрдпों рдХी рдЬрдирд╕ंрдЦ्рдпा рдк्рд░рддिрд╢рдд рд▓рдЧрднрдЧ рдХिрддрдиी рд╣ै?
Ans. 15.6%
Q678. рдЧрд░ीрдмी рдЙрди्рдоूрд▓рди рдХा рд╕рдмрд╕े рдк्рд░рднाрд╡ी рд╕ाрдзрди рдХ्рдпा рд╣ै?
Ans. рд╕्рдеाрдпी рд░ोрдЬрдЧाрд░ рдФрд░ рдХौрд╢рд▓ рд╡िрдХाрд╕
Q679. MP рдоें рдЕрд╕ंрдЧрдаिрдд рдХ्рд╖ेрдд्рд░ рдоें рд░ोрдЬрдЧाрд░ рдХा рдк्рд░рддिрд╢рдд рдЕрдзिрдХ рдХ्рдпों рд╣ै?
Ans. рдХृрд╖ि рдкрд░ рдЕрдзिрдХ рдиिрд░्рднрд░рддा рдФрд░ рдмрдб़े рдЙрдж्рдпोрдЧों рдХी рд╕ीрдоिрдд рд╕ंрдЦ्рдпा
Q680. HDI рдХा рдЙрдкрдпोрдЧ рдХिрд╕рдХे рд▓िрдП рдХिрдпा рдЬाрддा рд╣ै?
Ans. рд╡िрдХाрд╕ рдХे рд╕्рддрд░ рдХी рдЕंрддрд░рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп/рдЕंрддрд░्рд░ाрдЬ्рдпीрдп рддुрд▓рдиा рд╣ेрддु
Q681. рдордз्рдпрдк्рд░рджेрд╢ рдоें рдк्рд░рддि рд╡्рдпрдХ्рддि рдЖрдп рдХा рд╕्рддрд░ рдХैрд╕ा рд╣ै?
Ans. рдк्рд░рдЧрддिрд╢ीрд▓, рдХिंрддु рдЕрднी рднी рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рдФрд╕рдд рд╕े рдХрдо
Q682. MP рдоें рд╕рдмрд╕े рдЕрдзिрдХ рд░ोрдЬрдЧाрд░ рдХिрд╕ рдХ्рд╖ेрдд्рд░ рдоें рд╣ै?
Ans. рдк्рд░ाрдердоिрдХ рдХ्рд╖ेрдд्рд░ (рдХृрд╖ि рдПрд╡ं рд╡рди)
Q683. рдХौрд╢рд▓ рд╡िрдХाрд╕ рдпोрдЬрдиा рдХा рдЙрдж्рджेрд╢्рдп рдХ्рдпा рд╣ै?
Ans. рдпुрд╡ाрдУं рдХो рдмाрдЬाрд░ рдХी рдоांрдЧ рдХे рдЕрдиुрд╕ाрд░ рд░ोрдЬрдЧाрд░ рдпोрдЧ्рдп рдмрдиाрдиा
Q684. MP рдоें рдХौрд╢рд▓ рд╡िрдХाрд╕ рдХा рдиोрдбрд▓ рд╡िрднाрдЧ рдХौрди-рд╕ा рд╣ै?
Ans. рддрдХрдиीрдХी рд╢िрдХ्рд╖ा, рдХौрд╢рд▓ рд╡िрдХाрд╕ рдПрд╡ं рд░ोрдЬрдЧाрд░ рд╡िрднाрдЧ
Q685. рдмेрд░ोрдЬрдЧाрд░ी рдХा рд╕ाрдоाрдЬिрдХ рдк्рд░рднाрд╡ рдХ्рдпा рд╣ै?
Ans. рдЧрд░ीрдмी, рдЕрдкрд░ाрдз рдоें рд╡ृрдж्рдзि рдФрд░ рд╕ाрдоाрдЬिрдХ рдЕрд╕ंрддोрд╖
Q686. рд╕ाрдоाрдЬिрдХ-рдЖрд░्рдеिрдХ рд╕рд░्рд╡ेрдХ्рд╖рдг рдХौрди рдХрд░ाрддा рд╣ै?
Ans. рд░ाрдЬ्рдп рд╕ांрдЦ्рдпिрдХी рдПрд╡ं рдЖрд░्рдеिрдХ рдиिрджेрд╢ाрд▓рдп
Q687. MP рдоें рд╕рдмрд╕े рдЕрдзिрдХ рд╡िрдХाрд╕ рдХिрд╕ рдХ्рд╖ेрдд्рд░ рдоें рд╣ुрдЖ рд╣ै?
Ans. рд╕ेрд╡ा рдФрд░ рдмुрдиिрдпाрджी рдвांрдЪा (Infrastructure)
Q688. рдЧ्рд░ाрдоीрдг рд╡िрдХाрд╕ рдХा рдк्рд░рдоुрдЦ рд╕ंрдХेрддрдХ рдХ्рдпा рд╣ै?
Ans. рдХृрд╖ि рдЖрдп, рдкрдХ्рдХी рд╕рдб़рдХें рдФрд░ рд╡िрдж्рдпुрддीрдХрд░рдг
Q689. MP рдоें SHG рдЖрдзाрд░िрдд рдЖрдЬीрд╡िрдХा рдпोрдЬрдиा рдХौрди-рдХौрди рд╕ी рд╣ै?
Ans. рдо.рдк्рд░. рд░ाрдЬ्рдп рдЧ्рд░ाрдоीрдг рдЖрдЬीрд╡िрдХा рдоिрд╢рди (NRLM)
Q690. HDI рд░िрдкोрд░्рдЯ рд╡ैрд╢्рд╡िрдХ рд╕्рддрд░ рдкрд░ рдХिрд╕ рд╕ंрд╕्рдеा рдж्рд╡ाрд░ा рдЬाрд░ी рдХी рдЬाрддी рд╣ै?
Ans. UNDP (рд╕ंрдпुрдХ्рдд рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ рд╡िрдХाрд╕ рдХाрд░्рдпрдХ्рд░рдо)
Q691. рд╕ाрдоाрдЬिрдХ-рдЖрд░्рдеिрдХ рдЕрд╕рдоाрдирддा рдХा рдк्рд░рдоुрдЦ рдХाрд░рдг рдХ्рдпा рд╣ै?
Ans. рд╕ंрд╕ाрдзрдиों рдФрд░ рдЖрдп рдХी рд╡िрд╖рдорддा
Q692. MP рдоें рд╕्рд╡ाрд╕्рде्рдп рд╕ेрд╡ाрдУं рдХा рдк्рд░рдоुрдЦ рд╕ंрд╕्рдеाрди рдХौрди-рд╕ा рд╣ै?
Ans. рдЬिрд▓ा рдЕрд╕्рдкрддाрд▓ рдФрд░ рд╕ाрдоुрджाрдпिрдХ рд╕्рд╡ाрд╕्рде्рдп рдХेंрдж्рд░ (CHC)
Q693. рд╕ाрдоाрдЬिрдХ рд╕ुрд░рдХ्рд╖ा рдпोрдЬрдиाрдУं рдХा рдЙрдж्рджेрд╢्рдп рдХ्рдпा рд╣ै?
Ans. рдиिрд░ाрд╢्рд░िрдд рдФрд░ рдХрдордЬोрд░ рд╡рд░्рдЧों рдХो рд╡िрдд्рддीрдп рд╕ुрд░рдХ्рд╖ा рджेрдиा
Q694. MP рдоें рд╡ृрдж्рдзाрд╡рд╕्рдеा рдкेंрд╢рди рдХिрд╕рд╕े рд╕ंрдмंрдзिрдд рд╣ै?
Ans. рд╕ाрдоाрдЬिрдХ рди्рдпाрдп рдПрд╡ं рдиिःрд╢рдХ्рддрдЬрди рдХрд▓्рдпाрдг рд╡िрднाрдЧ
Q695. MP рдоें рд░ोрдЬрдЧाрд░ рдХे рд▓िрдП рд╕рдмрд╕े рдмрдб़ी рдЪुрдиौрддी рдХ्рдпा рд╣ै?
Ans. рдЙрдж्рдпोрдЧ-рдХौрд╢рд▓ рдЕंрддрд░ाрд▓ (Skill Gap)
Q696. MP рдоें рдоाрдирд╡ рд╕ंрд╕ाрдзрди рд╡िрдХाрд╕ рдХा рдк्рд░рдоुрдЦ рдЖрдзाрд░ рдХ्рдпा рд╣ै?
Ans. рд╢िрдХ्рд╖ा, рдк्рд░рд╢िрдХ्рд╖рдг рдФрд░ рд╕्рд╡ाрд╕्рде्рдп
Q697. рд╕ाрдоाрдЬिрдХ рд╡िрдХाрд╕ рд╕ूрдЪрдХांрдХ рдХा рдЙрдкрдпोрдЧ рдХ्рдпों рдХिрдпा рдЬाрддा рд╣ै?
Ans. рд▓рдХ्рд╖िрдд рд╕рдоूрд╣ों рдХे рд▓िрдП рдмेрд╣рддрд░ рдиीрддि рдиिрд░्рдоाрдг рд╣ेрддु
Q698. MP рдоें рдЖрд░्рдеिрдХ рд╡िрдХाрд╕ рдХा рдк्рд░рдоुрдЦ рд╕ंрдХेрддрдХ рдХ्рдпा рд╣ै?
Ans. рд╕рдХрд▓ рд░ाрдЬ्рдп рдШрд░ेрд▓ू рдЙрдд्рдкाрдж (GSDP)
Q699. рдЧрд░ीрдмी рдЙрди्рдоूрд▓рди рдХाрд░्рдпрдХ्рд░рдоों рдХा рдЕंрддिрдо рд▓рдХ्рд╖्рдп рдХ्рдпा рд╣ै?
Ans. рдкूрд░्рдг рдЖрдд्рдордиिрд░्рднрд░рддा рдФрд░ рд╕рдо्рдоाрдирдЬрдирдХ рдЬीрд╡рди
Q700. MPPSC рдоें рд╕ाрдоाрдЬिрдХ-рдЖрд░्рдеिрдХ рд╡िрдХाрд╕ рд╕े рдк्рд░рд╢्рди рдХिрд╕ рд╕्рддрд░ рдкрд░ рдкूрдЫे рдЬाрддे рд╣ैं?
Ans. рдк्рд░ाрд░ंрднिрдХ рдПрд╡ं рдоुрдЦ्рдп рдкрд░ीрдХ्рд╖ा (General Studies)

0 Comments